వేమన పద్యములు ప్రథమాశ్వాసము(41-60)

41.తాను గుడవలేఁడు తగవేడి యాప్తులఁ
జేరనీయఁడట్టి చెనటి గోవు
చేనిలోన బొమ్మఁ జేసికట్టినయట్లు
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ

42.పూర్వ జన్మమందుఁ బుణ్యంబుసేయని
పాపిధనము కాశపడుటయెట్లు
విత్త మఱచికోయ వెదకిన చందంబు
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ


43.చమురు గలుగుదివ్వె సరవితో మండును
చమురు లేనిదెవ్వె సమసిపోవు
తనువు తేఱెనని తలఁపుతోడనెతీరు
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ

44.భూపతి క్రుపనమ్మి భూమిఁ జెఱచు వాఁడు
ప్రజలయుసురు దాకి పడును బిదప బంతి
నెగరవేయ బంతి యెందాక నిల్చురా
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ

45.పాప మనఁగవేఱె పరదేశమున లేదు
తనదు కర్మములను దగిలియుండు
కర్మ తండ్రిగాక కనికనకుం టొప్పు
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ

46.నక్క వినయములను నయగారములఁ బల్కి
కుడువ కెల్ల ధనము కూడఁబెట్టు
కుక్కబోను వాతఁ గూడుచల్లినరీతి
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ

47.వెళ్ళివచ్చునాఁడు మళ్ళి పోయెడునాఁడు
వెంటరాదు ధనము కొంచఁబోడు
తానదేడఁబోనొ ధనమేడ బోవునో
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ

48.పుట్టు బిత్త్లివలెఁ బోవు బిత్తలివలెఁ
దిరుగు బిత్తలివలె దేహిధరణి
నున్న వాటికైన నుపకారిగా లేఁడు
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ

49.కాశిపోదు ననుచు గద కట్ట్గానేల
కాశితీర్థమునకుఁ గదలనేల
దోషకారి కెట్లు దొఱకురా యా కాశి
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ

50.ఇనుము వెఱిగెనేని ఇరుమాఱు ముమ్మాఱు
కాచియతుక నేర్చు కమ్మరీడు
మనసు విఱిగెనేని విఱియంట నేర్చునా
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ

51.పరినారీ దూరుండై
పరధనముల కాసపడక పరహితధారై
పరులలిగిన దానలుగక
పరులెన్నగ బ్రతుకువాడు ప్రాజ్ఞుడు వేమా

52.అజ్ఞానమె శూద్రత్వము
సుజ్ఞానము బ్రహ్మమౌట శ్రుతులను వినరా
యజ్ఞాన ముడిగి వాల్మీకి
సుజ్ఞానపు బ్రహ్మమొందెఁ జూడర వేమా

53.నీళ్ళలోని చేప నెఱమంస మాశకు
గాలమందుఁజిక్కి కూలినట్లు
ఆశపుట్టి మనుజుఁడారీతిఁ జెడిపోవు
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ

54.బొంది ఎవరిసొమ్ము పోషింపఁ బలుమారు
ప్రాణ మెవరిసొమ్ము భక్తిసేయ
ధనమ దెవరి సొమ్ము ధర్మమే తనసొమ్ము
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ

55.నమశివ యనవచ్చు నారాయ ణనవచ్చు
మేలువారి నమ్మి మెచ్చవచ్చు
కొంగుకాసు విడిచి గొబ్బున నీరాదు
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ

56.మేడిపండు చూడ మేలిమైయుండును
పొట్టవిచ్చి చూడఁ బురుగులుండుఁ
బెరుకువాని మదిని బింక మీలాగురా
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ

57.ఉసురు లేనితిత్తి ఇసుమంత నూదిన
పంచలోహములును భస్మమౌను
పెద్ద లుసురుమన్న పెనుమంట లెగయవా
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ

58.మందుదినఁబోటు మానును
మందు దినం జేయుఁ బొలఁతి మహిలోఁదలఁపఁ
మందుదిన కుదురు రోగము
మందుదినం గలదు పుష్టి మహిలో వేమా

59.తలను పాగ పైని తగుపచ్చ్డము బొజ్జ
చెవులపోగు లరసి చేరు నర్థి
శుద్ధపశువు లౌట బుద్ధిలో నెఱుగురా
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ

60.స్త్రీలసుఖముఁ జూచి చిత్తంబు నిలుకడ
సేయని మనుజుండు చెడునిజంబు
ఏటికట్టు మ్రాని కెప్పుడు చలనంబు
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ